بخش ششم
4 . تکمله و آزمون تجربی نظریه های مبنایی و رقیب
به نظر ما این سه نظریه مبنایی با توجه به اهداف مقاله محور اصلی" جامعه شناسی فقه شیعی" هستند. از این رو برای آزمون این صورت بندی ضروی است با توجه به رویه متعارف در جستارهای علمی از جمله جستارهای جامعه شناختی این سه نظریه نیز تن به آزمون تجربی – ارجاع به شواهد ، واقعیات و داده های عینی – دهند.
در نتیجه چنانچه این صورت بندی مورد پذیرش قرار گیرد ،گام بعدی آزمون تجربی این نظریه های مبنایی در جامعه شناسی فقه شیعی است . در این باره صرفاً در حد اشاره ای عمومی یاد آوری می شود که بر حسب رویه های متعارف در جستارهای علمی و از جمله جستارهای جامعه شناختی – که مدعی پیروی از این نوع جستار است – باید تلاش شود تا :
الف. یا نظریه های مبنایی "ابطال" شوند یعنی شواهد و یافته های نقیض این نظریه ها نشان داده شوند .
ب. یا نظریه های مبنایی " تأیید" شوند یعنی شواهدی که از این نظریه ها حمایت می کنند ارائه شوند ؛ و پاگیر شدن آن ها مبتنی براین شواهد تجربی نشان داده شود.
جدول 4: نظام فقهی عرفی شده / نظام جامعه ای عرفی شده/ نظام فقهی شرعی و نظام جامعه ای عرفی
|
شرع فقه و دین |
|
عرف جامعه |
|
|
نظام فقهی شرعی |
نظام فقهی عرفی شده |
نظام جامعه ای شرعی شده |
نظام جامعه ای عرفی |
|
معاملات سیاست اخلاقیات
|
فقه اقتصادی فقه سیاسی فقه اجتماعی فقه حقوقی فقه فرهنگی |
اقتصاد فقهی سیاست فقهی اجتماعیات فقهی حقوق فقهی فرهنگ فقهی |
نظام اقتصادی نظام سیاسی نظام اجتماعی نظام حقوقی نظام فرهنگی |
جدول 5 : گفتمان های تاریخی فقهی و شیعی (21-7 میلادی)
|
شرع
گفتمان ولایت فقها (ق 16م تا20میلادی
گفتمان سلطنت سلاطین ( ق 16م تا 20میلادی
4 * گفتمان جمهوری اسلامی ایران: ولایت انتصابی فقها (1357 ه.ش تاکنون / ق 21 م)
گفتمان نظارت فقها و مشروطیت سلاطین
( انقلاب مشروطه 1906 میلادی )
شرع |
مراجع
1- آرون ، ریمون ( 1372 ) ، مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی ، ترجمه باقر پرهام ، تهران ، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی .
2- حائری یزدی ، مهدی ( 1378) ، حکمت احکام فقهی ، کیان ، ش 46، ویژه نامه فقه و جهان مدرن .
3- سروش ، عبدالکریم ، فقه در ترازو : چند پرسش از محضر آیت الله منتظری ، کیان ، ش46، ویژه نامه فقه و جهان مدرن .
4- فروند ، ژولین (1362) ، جامعه شناسی ماکس وبر ، ترجمه عبدالحسین نیک گهر ، تهران ، نشر نیکا.
5- کدیور، محسن (آ1378) ، نظریه های دولت در فقه شیعی ، تهران ، نشر نی .
6- کدیور محسن (ب1378) ، حکومت ولایی ، تهران ، نشر نی .
7- کوئن ، بروس ( 1370) ، جامعه شناسی ، ترجمه محسن ثلاثی ، تهران ، فرهنگ معاصر.
8- گرجی، ابوالقاسم (1375)، تاریخ فقه و فقها ، تهران ، سمت .
9- مجتهد شبستری ، محمد( 1377) ، هرمنئوتیک ، کتاب و سنت ، تهران ، طرح نو.
10- مجتهد شبستری ، محمد (1378) ، بستر معنوی و عقلانی فقه ، کیان ، ش46، ویژه نامه فقه و جهان مدرن .
11. Berrand , m (1979 ) , l e statute de la religion ches Marx et engles , editions socials .
12. Dressler , D and willis.w. m (1976), sociology , A . knopf .
13 . Durkheim . E (1968 ) , Elementary forms of religious life , the free press .
14. Menshing. G (1957) , sociologie religieouse , payot.
15. Stark . w ( 1966) , The sociology of religion : A study of Christendom , FUP , Vol 1 – Established religion.
16.Stark. w (1967), The sociology of religion : A study of Christendom , FUP, VOL 2- Sectarian religion .
17 . Stark. w (1968) , The sociology of religion : A study of Christendom , FUP, Vol 3 – worldly ecclesia .
18.Stark.w (1969), The sociology of religion :A study of Christendom ,FUP, Vol 4 – types of religious man .
19 . Stark . w , (1970) , The sociology of religion :A study of Christendom ,FUP, Vol 5– types of religious culture.
20 . Vetter . G. B. (1958), magic and religion , philosophical library .
21 . Wash . J (1944) , the sociology of religion , UCP .
22 . Weber . M ( 1963) , the sociology of religion , beacon press.
مباحث درسی و کلاسی +گفتگوها و یادداشت ها و نوشتارها : (استفاده با ذکر منبع مجاز است) 