پنجشنبه بیست و ششم اسفند ۱۴۰۰ | 13:32 | سید محمود نجاتی حسینی[خراساني] -
گزارش همایش بینالمللی «تفسیر اجتماعی قرآن در جهان اسلام: ظرفیتها، چالشها»
۲۱ اسفند ۱۴۰۰ | ۱۴:۲۷ کد : ۲۲۳۱۹ مهمترین اخبار
تعداد بازدید:۱۷۵
همایش بینالمللی تفسیر اجتماعی قرآن در جهان اسلام: ظرفیتها، چالشها
به اهتمام انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی و مرکز پژوهشی مطالعات قرآنیِ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی «همایش بینالمللی تفسیر اجتماعی قرآن در جهان اسلام: ظرفیتها، چالشها» در ساعت 9 صبح روز 18 اسفند 1400 پس از تلاوت آیاتی چند از قرآن کریم و پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران بصورت حضوری و مجازی آغاز شد.
محور اول: تفسیر اجتماعی: مبانی، اهداف و کارکردها
پس از برگزاری بخش افتتاحیه، اولین محور همایش با موضوع «تفسیر اجتماعی: مبانی، اهداف و کارکردها» با سخنرانان دکتر نفیسی و دکتر ایازی، دکتر اسماعیلی، دکتر احمدزاده و دکتر نجاتی حسینی آغاز شد. دبیر این نشست این دکترمحسن قاسم پور بود. دکتر قاسم پور پس از ارائه توضیحاتی درباره این محور از نخستین سخنران دکتر محمدعلی ایازی، عضو هیات علمی بازنشسته دانشگاه علوم و تحقیقات، دعوت کرد که به ارائه سخنرانی خود با عنوان «تفسیر اجتماعی : اقتضائات، جریانها و رویکردهای معاصر» بپردازد.
**پروبلماتیک تفسیر اجتماعی قرآن :مسئله، ایده، پرسش، روش، نظریه
سپس دکتر سید محمود نجاتی حسینی، مدرس و پژوهشگر جامعهشناسی دین با عنوان «پروبلماتیک تفسیر اجتماعی قرآن :مسئله،ایده،پرسش،روش،نظریه» سخن را آغاز کرد.
وی گفت:
تفسیر، به عنوان یک فعالیت دانشپژوهانه، به هنگامی که با متن مقدس قرآن مواجهه داده می شود به شکل یک فرم ادبی– شناختی- عقیدتی درآمده و به شرح و تبیین و تاویل و معناکاوی و توضیح آیات قرآنی اختصاص می یابد. چنین مواجهه دانشپژوهانه و دینپژوهانهای ذیل عنوان "دانش تفسیر قرآن" تثبیت شده است. از آغازین زمان ظهور قرآن در تمدن اسلامی (سده1 ه/ 7 م) تا دوران معاصر و به موازات پیدایی ادبیات حجیم و متنوع "تفاسیر قرآنی" ما با نوعی"جریانات تفسیری"مواجهیم که از تکثر نگرش و جهتگیری شناختی– عقیدتی به "تفسیر قرآن"حکایت میکند. فارغ از تیپولوژی متنوع این جریانات تفسیری آن چه برای قرآن پژوهی مدرن محل تامل و بحث است، تمایز ماهوی جریانات تفسیری"سنتی و مدرن" است؛ به ویژه شناخت ماهیت تئوریک و متدلوژیک آن چه ذیل عنوان "تفسیر اجتماعی قرآن" میتواند نامیده شود.
دکتر نجاتی در ادامه گفت:
بن مایه "تفسیر اجتماعی قرآن" منطقا باید کشف نگاه قرآن به "امراجتماعی" باشد و دست مایه آن نیز باید بهره بردن از هرمنئوتیک دینی وقرآن پژوهی مدرن برای کشف این نگاه اجتماعی در قرآن باشد. به همچنین "تفسیر اجتماعی قرآن" ممکن است به سمت شرح و بیان و ایضاح نص آیات قران کریم بر مبنای "موضوعات اجتماعی" و "مسایل اجتماعی" واقع در جهان اسلام و زیست اجتماعی مسلمین نیز جهتگیری شده باشد.
سپس دکتر نجاتی این پرسش را مطرح کردکه:
«چیست آن چه مینامندش، تفسیر اجتماعی قرآن؟» و اینکه «تفسیر اجتماعی قرآن چگونه تفسیری باید باشد تا بتوان آن را اجتماعی محسوب نمود؟» .برای پاسخ دادن به این مساله–پرسش باید از "متدلوژی قرآن پژوهی مدرن"، که بن مایه آن "هرمنئوتیک دینی" و" تحلیل متن"است، بهره بریم. اما منبع داده های ما نیز منطقا ادبیات قرآن پژوهی مدرن است.این ادبیات بر مبنای منطق پژوهش علمی مدرن به صورت "نمونه معرف" (انتخاب متون شاخص درتفسیر اجتماعی قرآن)گزینش خواهند شد.به هم چنین با اتکا به تکنیک پژوهشی "فراتحلیل"(تحلیل مجدد و جدید از متونی که "درباره تفسیر اجتماعی قرآن" هستند) و در صورت وجود متن های مرتبط می توان این هارا نیز جزو منابع داده ها محسوب نمود. البته مشروط به این که چنین متونی موجود بوده و در دسترس نیز باشند!.در غیر این صورت بن مایه محوری و اصلی ما به نوعی باز خوانی پروبلماتیک تیپ ایدئال"(پروبلماتیک ناب و منطبق با امرواقع و الگوی اصلی) یک نمونه استاندارد و مرجع از "تفسیر اجتماعی قرآن "است؛ آنگونه که باید باشد.
مباحث درسی و کلاسی +گفتگوها و یادداشت ها و نوشتارها : (استفاده با ذکر منبع مجاز است) 