امیر معرفتی - عقیدتی اسلام و تشیع : وصیت علی ع و پیام به تاریخ
ای علی که جمله عقل ودیده ای - شمه ای واگو از ان چه دیده ای
رازبگشا ای علی مرتضی – ای پس از سوء القضاء حسن القضاء
(مناسبت تاریخی 19 و 21 رمضان 2016 م / 1395ه.ش )
سید محمود نجاتی حسینی (خراسانی )
پیش نوشت
19 و 21 رمضان های تاریخ اسلام با نام امیر بی بدیل مومنان ، اما م علی ع ، گره خورده است .امامی که به گفته دقیق و عمیق دکتر شریعتی، اسلام شناس و تشیع پژوه و جامعه شناسی دینی برجسته ، سنتزی است از تمام خصایصی که یک انسان کامل و یک کاملا انسان حقیقی مورد نظر قرآن و اسلام و نبوت وامامت و ولایت ابراهیمی باید داشته باشد.((علی مجاهدی است عارف ، عارفی است مومن ، مومنی است زاهد، زاهدی است عالم ،عالمی است مردمی، مردم داری است انسان دوست ،انسان دوستی است سیاست مند ،سیاست مندیست متقی و خدا گرا و مردمی و نه سیاست ورزیست سیستمی و مردم ستیز/علی به یک معنا امام است ،نماد مجسم قرآن و نماینده سنت نبوی ص و نشانه و اسوه والگوی و پارادایم امامت تشیع علوی ع )) .
دراین روزهای منتهی به شب های قدر ، که به طرزی حیرت انگیز و معجزه وار با یاد و نام امام علی ع شهید اسلام نبوی ص و تشیع علوی ع گره خورده است ، تنها به دو طریق می توان به منش و روش و کنش و بینش علی پی برد : تاریخ اسلام و متن نهج البلاغه . نگارنده بر حسب بضاعت قلیل خود در حوزه اسلام شناسی و تشیع پژوهی و صرفا از باب یک وظیفه معرفتی (به عنوان یک معلم علوم اجتماعی) و نیز از باب یک تکلیف عقیدتی (به عنوان یک پیرو مبتدی تسنن نبوی ص و تشیع علوی ع ) به متن نهج البلاغه روی آورده است تا بهره ای معرفتی عقیدتی از کاراکتر علی ع نصیب خود سازد .شاید این معلم هم در این ایام القضاء و القدر، تقدیری پر ثمر از حیث معرفتی و عقیدتی و زیست روزمره اش برای ایام مستقبل خود داشته باشد .امین یا رب العالمین.
*]اما ترجمه ها ازترجمه فارسی نهج البلاغه به قلم جناب اقای محمد دشتی( تهران ، انتشارات پیام عدالت، 1392 ) است، البته با ویرایش های مناسب و متناسب این جانب [
پی نوشت
برای بهره بردن معرفتی عقیدتی مناسب تر از متن نهج البلاغه(این زبور حکیمانه آل محمد ص و اهل البیت ع ) مناسب دیدیم به دو نامه مختصرا استناد نماییم: نامه 23 ( وصیت نامه قبل از شهادت در20 رمضان سال 40 ه.ق ) ؛ نامه 31 ( نامه وصیتی به امام حسن ع پس از جنگ صفین در سال 38 ه.ق ). هر دونامه : (( نامه امام علی به تاریخ است ، به تاریخ ما ، به تاریخ دیروز و امروز وفردا ، به تاریخ بشریت ،خواه بشریت سنتی و خواه مدرن و خواه پست مدرن)) .بی ادعا محتوای این نامه ها ( که نمونه ای است از 240 و اندی خطبه و 79 و اندی نامه و 479 و اندی حکمت در نهج البلاغه) به خوبی معرف و گویای و رسای مطلب ما است. اما این دو نامه نیز فقط مختصرا امده است – خصوصا نامه بسیار مفصل 31 که خود کتابیست مستقل از حیث حجم ومعنا و اشارات و ظرایف و حقایق و نمی توان به جز چند ذکر از چند فراز آن بیش تر از آن دراین وب نوشته یادی نمود.
پس نوشت
اما به مصداق کلام معنوی جلال الدین والایمان وکمال العلم والعرفان ، مولانا محمد مولوی خراسانی ره ، در کتاب مثنوی شریف و این قرآن عجم :
آب دریا را اگر نتوان کشید – هم به قدر تشنگی باید چشید
این چند فرازازکلام امام علی ع به رویت می رسد.
***
نامه 23 – وصیت امام علی ع قبل از شهادت
1- سفارش من به شما ان است که به خدا شرک نورزید ( وصیتی لکم ان لا تشرک باا... شیئا )
2- و سنت محمد ص را تباه نکنید (و محمد ص فلا تضیعوا سنته)
3- این دو ستون دین و دو چراغ راهنمای دین را روشن نگهدارید (اقیموا هذین العمودین و اوقدوا هذین المصباحین )
4- من دیروزهمراهتان بودم وامروزمایه عبرت شمایم وفردا ازشما جدا خواهم شد(انا بالامس صاحیکم، والیوم عبره لکم وغدا مفارقکم )
5- اگر ماندم خود اختیار قصاص خون خویش رادارم (ان ابق فانا ولی دمی )
6- و اگر بمیرم مرگ وعده گاه من است ( و ان افن فالفناء میعادی )
7- اگر عفو کنم، برای من نزدیک شدن به خدا است (و ان اعف ، فالعفو لی قربه )
8- و برای شما نیز عفو نیکی وحسنه است ،پس عفو نمایید ( و هو لکم حسنه و فاعفو )
9- ایا دوست ندارید که خدای شما را نیز بیامرزاد؟(الا تحبون ان یغفر ا... لکم )
10- به خدای سوگند که همراه مرگ همیشه چیزی به من روی اورده است که ازان خشنود بوده ام ( و ا... ما فجانی من الموت وارد کرهته و لا طائع انکرته )
11- من از مرگ خرسندم ،من مانند جوینده اب ام درشب تاریک ، که ناگهان به اب دست می یابد (ما کنت الا کقارب ورد )
12- من گم شده ام را یافته ام (و طالب وجد )
13- و به قول قران : ان چه نزد خداست برای نیکان روزگاران خیر است (و ما عندا... خیر للابرار )
نامه 31– وصیت امام علی ع به امام حسن ع
1- این وصیتی است از پدری فانی و معترف به گذشت زمان (من الوالد الفان ، المقر للزمان )
2- برای فرزندی که امیدوار به چیزی است که به دست نمی اوردش(الی المولود المومل مالا یدرک)
3- همانا گذشت عمر و سپری شدن روزگاران ، و روی اوردن اخرت ،مرا از یاد غیر خودم باز داشته است و تمام توجه مرا به اخرت کشانده است ( فان فیما تبینت من الادبار الدنیا عنی و جموح الدهر علی و اقبال الاخره الی )
4- و زین سان نامه ای برایت نوشتم تا تورا در سختی های زندگی رهنمون باشد خواه من زنده باشم یا نباشم (فکتبت الیک کتابی مستظهرا به ان انا بقیت لک او فنیت )
5- پسرم ، همانا تو را به تقوای الهی سفارش می کنم و این که پیوسته در فرمان خدای باشی ( فانی اوصیک بالتقوی ا... ای بنی و لزوم امره )
6- و دلت را با یاد خدا زنده کنی (و عماره قلبک به ذکرک )
7- و به ریسمان وحدت الاهی چنگ زنی ( و اعتصام بحبله )
8- چه وسیله ای مطمئن تر است از رابطه محکم تو باخداوند (و ای سبب اوثق من سبب بینک و بین ا... )
9- قلبت را با موعظه و اندرز های نیکو زنده نگاهدار(احی قلبک بالموعظه )
10- هوای نفس را با بی اعتنایی به امر حرام بمیران ( و امته بالزهاده )
11- جان رابا یقین نیرومند کن (و قوه بالیقین)
12- با نور حکمت روشنایی اش بخش ( و نوره بالحکمه )
13- با یاد مرگ آرامش کن (و ذللهه بالذکر الموت )
14- به مرگ و مردن از او اعتراف گیر ( و قرره بالفنا )
15- با یاداوری تاریخ و سرگذشت پیشینیان به او اگاهی ده ( وبصره فجایع الدنیا وحذره صوله الدهر )
16- اورا از زشتی ها ی روزگار و تحولات عجیب و غریب دنیا ی فانی و وقایع نامنتتظره شب و روز بیم ده ( و فحش التقلب اللیالی والایام و اعرض علیه اخبار الماضین )
17- جایگاه اینده ات را اباد کن (فاصلح مثواک )
18- اخرت خود را به دنیا مفروش (ولا تبع اخرتک بدنیاک )
19- ان چه را نمی دانی بر زبان نیاور ( ودع القول فیما لا تعرف )
20- ان چه را نیزبر تو لازم نیست بر زبان نیاور (و الخطاب فیما لم تکلف )
21- در جاده ای که از گم راهی ان می ترسی قدم مگذار ( وامسک عن طریق اذا خفت الضلاله )
22- به نیکی ها امر کن و خود اهل نیکی کردن باش (وامر بالمعروف تکن من اهله)
23- بدی ها را بادست وزبان انکار کن و بکوش تا از بدکاران دور باشی (وانکر المنکر بیدک و لسانک و باین من فعله بجهدک )
24- وصیت مرا به درستی دریاب ( و تفهم وصیتی )
25- بدان علمی که سود مند نباشد نباید اموخت (و اعلم انه لا خیر فی علم لاینفع و لا ینتفع بعلم لا یحق تعلمه )
26- الی 100 .......
مباحث درسی و کلاسی +گفتگوها و یادداشت ها و نوشتارها : (استفاده با ذکر منبع مجاز است) 