امرتاریخی : ملاحظاتی نظری و روشی در باب " نوتاریخ نگاری – پژوهی"
بخش اول :ملاحظا ت مبنایی
سید محمود نجاتی حسینی
مدرس مبانی تاریخ اجتماعی ایران
(دانشکده علوم اجتماعی - دانشگاه تهران / ترم مهر1395 )
***
امرتاریخی the historical(که برفراز" امرهای :اجتماعی اقتصادی سیاسی فرهنگی حقوقی اخلاقی" یک "نظام جامعه ای " قراردارد ) به یک معنای موسع که مورد اجماع تاریخ پژوهان وتاریخ نگاران نیز می تواند باشد عبارت است از : (( زیست جهان " زمان – مکان مند وکنش - ساختارمند" مستمر رخ دادن به هم پیوسته رخ داد ها ی جامعه ای : اجتماعی اقتصادی سیاسی فرهنگی حقوقی اخلاقی )) .
ازین معنا ما می توانیم به معانی دیگری نیز ازماهیت امر تاریخی پی ببریم – مانند این : امرتاریخی ؛ امریست مربوط به " رخ دادن رخ دادهای رخ داده" دربستر یک دوره زمانی پیش از زمان حال یا زمانی سوای حال ، حتی اینده ای که خود به قول پدیدارشناسان می تواند گذشته ای بر ای یک زمان حال و یک زمان حال برای یک زمان گذشته باشد .به عبارت ساده تر اگر بگوییم ! زمانی که اکنون زمان حال است ،و پیش رویش با زمان اینده مواجه است ، دیری دیگر خود زمانی گذشته برای زمان حال که اکنون زمان اینده ان است خواهد بود! .
با این نوع معنابازیها ی پدیدارشناختی و اندکی هم پست مدرنیستی درباره امرتاریخی اکنون می توانیم درک کنیم چرا وچگونه " تاریخ پژوهی نو و نو تاریخ نگاری "neo- historiology-graphy این همه جذابیت – جدیت دارد .
زین سبب نگارنده این سطور بر حسب تجربه زیسته موقتی و موضعی اش د رکلاس درس مبانی تاریخ اجتماعی ایران به این واقعیت پی برد که دانشجویان ما هنوز به خوبی با معرفت تاریخی و امرتاریخی مواجهه داده نشده اند؛ تا بتوانند هم متون تاریخی را بخوانند و هم این که تاریخ کاوی کنند.
زین روی ما مصمم شدیم ضمن معرفی کتاب شناختی تعدادی ازاثار بسیا رخوب ترجمه شده به فارسی د رحوزه معرفت تاریخی و امرتاریخی وبه اتکا این منابع دست نوشته ای و لو در قد و قامت یک دست گرمی متنیتی برای دانشجویان کنجکاو و علاقمند وشیفته به این نوع کلا سها فراهم سازیم. این کم ترین خدمتی است که یک مدرس مبانی تاریخ اجتماعی ایران که باید به جای چند جلسه کلاسی !دست کم طی یک ترم انجام دهد تا ان گاه بتواند با فراغ بال و اسودگی خاطر به تاریخ کاوی اجتماعی امرتاریخی ایرانی بپردازد.
باری ، نگارنده برای تحقق این مهم به منابع مهمی که د رادامه فهرست شده اند،رجوع نموده است تا بتواند از دل ماتریال های ا ن ها ایده هایی نظری و روشی درباب معرفت تاریخی و امرتاریخی به دست دهد.بنابراین ما به حد کفایت و اشباع نظری ازاین متن ها استنباطاتی نو نموده ایم که ممکن است یحتمل درخود متن های مزبوربه این صورت یافت می نشود!اما این منابع عبارتند از :
1- کیت جنکینز(1393 ) بازاندیشی تاریخ ،حسینعلی نوذری،تهران،نشراگه.
2- گئورگ ایگرس(1389 ) تاریخ نگاری در سده بیستم: ازعینیت علمی تا چالش پست مدرنیسم ،عبدالحسین اذرنگ ،تهران، انتشارات سمت.
3- مایکل استنفورد( 1392 ) درآمدی بر تاریخ پژوهی ،مسعود صادقی ،تهران، دانشگاه امام صادق ع و انتشارات سمت.
4- پیتر برک ( 1390 ) تاریخ و نظریه اجتماعی ، غلامرضا جمشیدیها،تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
5- ار.اف.اتکینسون و دیگران ( 1387 ) فلسفه تاریخ: روش شناسی وتاریخ نگاری ، حسین علی نوذری،تهران،طرح نو.
6- رابین جرج کالینگوود(1389 ) مفهوم کلی تاریخ ،علی اکبرمهدیان،تهران، کتاب امه .
7- سی بی ین مکالا ( 1387 ) بنیادهای علم تاریخ : چیستی و اعتبار شناخت تاریخی ،احمد گل محمدی ، تهران،نشر نی .
8- دنیس اسمیت (1386 ) برامدن جامعه شناسی تاریخی ،سید هاشم اقاجری ، تهران، انتشارات مروارید.
9- گری جی همیلتون ، جان رندال کالینز و دیگران ( 1385 ) تاریخ نگاری و جامعه شناسی تاریخی، سید هاشم اقاجری ، تهران، نشرکویر .
10- جان اچ ارنولد ( 1394 ) تاریخ ،احمد رضا ارتقاء ،تهران،نشر ماهی .
11- تدا اسکاچپول ( 1392 ) بینش و روش د ر جامعه شناسی تاریخی، سید هاشم اقاجری ، تهران، نشرمرکز.
ادامه دارد ................................................
مباحث درسی و کلاسی +گفتگوها و یادداشت ها و نوشتارها : (استفاده با ذکر منبع مجاز است) 