برای دانشجویانم

اساس زندگی مسالمت امیز / مبنای عمل به حقوق بشر و شهروندی /شالوده توسعه متکثر اگاهی و شناخت/بنای تمدن و پیشرفت همه جانبه مشارکتی تام 

اهمیت مدارا

از واژه tollo یا تحمل کردن و تاب اوردن / پذیرش عقیده مخالف و تحمل کردن  / تحمیل نکردن عقیده بر کسی / سرکوب نکردن دگر اندیشی  و دگر کنشی 

معنای مدارا

توسعه و تکوین کثرت گرایی و تنوع و تحول و پیشرفت 

نتایج مدارا

تدارک قانون اساسی مدارا مدار / وجود فرهنگ تساهل گرا /لزوم اموزش شهروندی  با اخلاق تساهل / وجود دولت بیطرف د رمنازعات و مناقشات  تنوع و تکثر فرهنگی سیاسی / وجود نهاد ها و جنبش ها و گروهها ی اجتماعی داوطلبانه حفاظت از حقوق بشر و شهروندی 

الزامات نهادی تثبیت مدارا

ولتر : فدا کردن جان برای مخالفان/ لاک : لزوم بی طرفی دولت در منازعات فرهنگی مردم / میلتون:‌ لزوم گزینش ازادانه عقیده و دین برای حفظ خودگردانی 

تزهای اندیشه ای مدارا

لزوم عدم مدارا با مخالفان مدارا / ضرورت مدارا نکردن با دشمنان مردم و جامعه /لزوم عدم مدارا با اندیشه های مخرب جامعه / لزوم عدم مدارا با توهین کنندگان به باورها  و عقاید پایه ای مردم   

مقیدات مدارا

امکان بروز نسبی گرای افراطی (‌همه چیز درست است ) / احتمال بروز هرج و مرج گرایی  (‌هیچ چیز درست نیست )

مخاطرات مدارا

با مخالفان مدارا مدارا نکنید

اصل موضوعه مدارا

سیاست مدارای دینی فرهنگی قومی (تنوع چند فرهنگی ایران باستان دوران هخامنشی ) / سیاست عدم مدارا و تک دینی و فرهنگی بودن  ( تثبیت دین زرتشت در دوران ساسانیان و سرکوب دگراندیشی و دگر باوری توسط روحانیون زرتشتی – قتل عام مانویان و مزدکیان و ازار یهودیان  و مسیحیان و بوداییان )‌  

ایران باستان و مدارا

رواج دو گانه : "سیاست  تدبیر" (وجود ازاد اندیشی و مدارای  دینی  و گفتگوی فرق ومذاهب ) و "سیاست  تکفیر"  (سرکوب دگر اندیشی و دگر باوری فقهی ومذهبی و سرکوب مذاهب غیراسلامی و فرق مذهبی غیر رسمی  )

اسلام دوران سنت

رواج سیاست عدم مدارا با دگر اندیشی و دگر باوری و دگر کنشی / مبنا قراردادن دواصل  کلیسایی رسمی مورد حمایت اقتدار پادشاهی :extra ecclesia nolo salus  ( بیرون از کلیسا رستگاری نیست ) cujus regia ,ojus religia  ( یک قلمرو ، یک مذهب ) / سیاست تکفیر و لعن دگر اندیشان توسط کلیسا / سوزاندن مخالفان  و کشتار پروتستان ها توسط کاتولیک ها /

قرون وسطای  مسیحی

وجود دو سیاست تثبیت شده هزار ساله مزاحم مدارا و مخل تساهل  : " دولت دینی و دین دولتی"

ماهیت تاریخی  سیاست مدارا ستیز

لزوم تفکیک میان سیاست های  تاریخی (واقعیت تلخ و شیرین مداراگرایی و مدارا ستیزی درتاریخ اسلام) و مواضع متنی ( توصیه های مدارا گرایی درمتون دینی معتبر ومرجع) / لزوم تمایز میان رفتارهای دینی مخالف مدارا (‌عمل  دین داران و نهادهای دینی و متولیان رسمی دین )‌ و باورهای دینی موافق مدارا (‌توصیه ها و مواضع متون عقیدتی دینی و معارف اسلامی )  

اهمیت متن کاوی دینی برای کشف مواضع دینی مدارا

لزوم استناد به سرمتن های دینی : قرآن (فبشرعباد ،الذین یستمعون القول ،‌فیتبعون الاحسنه / لا اکراه فی الدین ،‌قد تبین ارشد من الغی / ادع الی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه ،‌و جادلهم بالتی هی احسن ) نهج الفصاحه (‌منسوب به سخنان پیامبر اسلام ص) نهج البلاغه (سخنان امام علی ع) صحیفه سجادیه (‌دعاهای امام سجاد ع ) مثنوی معنوی (‌مولوی ) و ادبیات عرفانی  ‌

سرمتن های دینی مرجع و معتبر

(‌سرمتنarchetext  = متن های مرجع برای سایر متون )

وجود مواضع  لیبرالی ! و پست مدرنی مدارا گرایی ! در عرفان اسلامی (از اهمیت دادن  عرفان به همه مذاهب و فرق و عقاید و به رسمیت شناختن تنوع و تکثر فرهنگی عقیدتی تا مماشات و تساهل عرفانی با ادیان و پیروان مذاهب غیر اسلامی وحشر و نشر عرفا با همه گروهها ی فرهنگی  به حاشیه رانده شده و مغضوب و تکفیر شده )     

ادبیات عرفان اسلامی  و  اخلاق مدارا

هر کس دراین سرای امد نانش دهید و از ایمانش نپرسید/

اسایش دو گیتی تفسیراین دو حرف است-  با دوستان مروت با دشمنان مدارا  /

چنان با نیک و بد سر کن که بعد از مردنت عرفی – مسلمانت به زمزم شوید و هندو بسوزاند /

این خانه که پیوسته در او بانگ چغانه است- از خواجه بپرسید که این خانه چه خانه است ؛

وین صورت بت چیست اگر خانه کعبه است -  وین نور خدا چیست اگردیر مغان است/

حافظ ارخصم خطا گفت نگیریم به او- ور بحق گفت جدل با سخن حق نکنیم  .

نمونه های ادبی مدارای عرفانی

حکمت 2725 ( مداراه الناس ، نصف الایمان = مدارا با مردمان ، نیمی از ایمان است)

حکمت 2736( الرفق بالناس، نصف العیش = نرمش و اسان گیری با مردمان،‌نیمی  از زندگی است)

حکمت  2735 ( مداراه الناس ،‌صدقه = مدارا نمودن با مردمان ،مانند صدقه دادن است ) 

حکمت  2618 ( هین لین ، قریب سهل من الناس = بهترین مردمان ،‌نرم و ملایم  خو و آسان گیر و مردم جوش هستند )

حکمت 701 و 704 و 748( ان الله تعالی ،‌رفیق یحب الرفق / ان الله تعالی  ، یحب الرفق / ان الله تعالی یحب السهل الطلیق = خداوند ، دوست کسانی است که با مردم اسان می گیرند / با مردم می جوشند/ سهل گیربر مردمان اند  ) 

حکمت 1540  (الرفق،‌یمن = آسان گیری،‌برکت است )

حکمت 1697 و 1698 ( الرفق ،‌راس الحکمه = آسان گیری،‌اساس حکمت است)

حکمت 1968(علیک  بالرفق = بر شما یان اسان گیری  لازم است )

حکمت 2874(من رفق بامتی ، رفق الله به  =هرکه با امت من مدارا نماید ،‌خداوند با او مدارا خواهد نمود )

حکمت   2948 و 3057 (من حرم الرفق ، فقد حرم الخیر له = هر که مدارا نماید ، بر او خیر جاری می شود )   

نمونه های توصیه به مدارا در :

"نهج الفصاحه"

(‌منسوب به سخنان پیامبر اسلام ص)

*واژه های کلیدی :

" الرفق – مدارا- هین لین- قریب السهل" 

*نامه 46 ( خطاب به به کارگزارا ن دولت اسلامی ) :

وارفق ، ما کان الرفق ،ارفق ( بهتراین است ، به عنوان حاکم ، با مردمان مدارا نمایی )/

واخفض للرعیه ، جناحک (‌بال مهرورزی ات را برای همه مردمان بگستران )/

وابسط لهم ، وجهک ( با همه مردمان گشاده روی و فروتن باش ) /

والن لهم ، جانبک و اس بینهم فی اللحظه و النظره ( د رنگاه و د ر رفتار ودر سلام نمودن،  با همه مردمان یکسان عمل نما )    

نمونه های توصیه به مدارا در :

"نهج البلاغه "

(سخنان امام علی ع)