انجمن جامعه شناسي ايران- مركز آموزشهاي تخصصي و جامعه محور
درس گفتار فشرده : « دين و صلح / ناصلح »
(120 دقيقه)
2 اسفند ماه 1398
ارائه دهنده :
سيد محمود نجاتي حسيني (خراساني )
***
[1] هدف درس گفتار
اهميت عملي دين ورزي - دين گرايي در زندگي اجتماعي و تاثيرات ايجابي وسلبي آن بر زيست جمعي و حوزه عمومي و جامعه مدني مساله اجتماعي مهمي است كه نمي توان آن را انكار نمود. اين امر به ويژه در باره نسبت موثر و مهم دين با صلح / ناصلح هم بسيارصادق است.تاريخ كلاسيك ومدرن زندگي اجتماعي نشان مي دهدكه دترمينانت شكل دهنده به جنگ هم دين گرايي بوده است و هم سياست گرايي.به عبارتي ريشه وخاستگاه جنگ هاي كلاسيك و مدرن يا دين بوده است ويا سياست.بنابراين تاريخ مدرن ما شاهد دو نوع جنگ بوده است:جنگ هاي مذهبي / سياسي .
بنابراين شايسته و بايسته است پرسشهاي فلسفي– الاهياتي وانسان شناختي – جامعه شناختي مهمي دراين باره لازم است طرح شوند تا خاستگاه تكوين جنگ هاي ديني و مكانيزم شكل گيري نسبت دين و جنگ يا ناصلح[وجود هر گونه وضعيت مبتني برستم،خشونت،خشم،تقابل،تعصب،تبعيض،بيعدالتي]را روشن كنند.
اما با توجه به گستردگي اين كاوش چند دانشي و محدوديت اين درس گفتار يكي از پرسش هايي كه مي تواند متناسب باشد ، پرسش از نقيض جنگ يعني صلح [ درمنطق برهان خلف] است :
«چرا وچگونه دين وصلح با يك ديگر نسبت پيدا مي كنند؟».
هدف اين درس گفتار فشرده يافتن پاسخ هايي براي اين پرسش است .دراين جا هدف ما بيشتر بحث درباره صلح PEACE[وجود هرگونه وضعيت مبتني بر اميد،آرامش، امنيت،آزادي،تساهل،گفتگو،تفاهم،تعامل در زندگي جمعي ؛در سطح دولت ملت،سيستم، جامعه،فرهنگ؛ ودرسپهرهاي حوزه عمومي ، جامعه مدني و جامعه جهاني ] است .
زين روي شكل اين درس گفتار تابع ساختار زير خواهد بود.
[2 ] مفاهيم وسازه هاي اصلي بحث
- صلح.
[وجودوضعيت مبتني براميد،آرامش، امنيت،آزادي،تساهل،گفتگو،تفاهم،تعامل درزندگي جمعي؛در سطح دولت ملت،سيستم، جامعه،فرهنگ؛ ودرسپهرهاي حوزه عمومي،جامعه مدني و جامعه جهاني]
- ناصلح .
[وجودوضعيت مبتني بركشتار،نسل كشي،قوم كشي ترور،ستم،خشونت،خشم،تقابل،تعصب،تحجر،تبعيض،بي عدالتي]
- وضعيت صلح / ناصلح پايدار
[3 ] مباحث تئوريك بحث
- ذات امر ديني و مقوله صلح / ناصلح .
- ذات امر ديني و مقوله ناصلح .
- اقتضائات امرديني و ايجاد زمينه هاي تفكر صلح گرا .
- اقتضائات امرديني و ايجاد زمينه هاي تفكر نا صلح گرا .
[4 ] مباحث آمپيريك بحث
- سياست هاي فلسفي - الاهياتي تقويت و توسعه تفكر ديني صلح گرا.
- سياست هاي فلسفي - الاهياتي حذف يا كاهش تفكر ديني نا صلح گرا.
- سياست هاي ديني حذف يا كاهش نا صلح گرايي .
- سياست هاي ديني تقويت و توسعه صلح گرايي .
[5 ] مضمون هاي كليدي بحث
الف)
- صلح و تساهل درنسبت با امر ديني .
- صلح وشهروندي درنسبت با امر ديني.
- صلح و حقوق بشر درنسبت با امر ديني.
ب)
- سياست ديالوگي بينا ادياني و صلح .
- سياست مونولوگي اديان و نا صلح .
پ)
- خط مشي انحصارگرايي ديني و ناصلح گرايي ديني.
- خط مشي شمول گرايي ديني و نيمه صلح گرايي ديني.
- خط مشي كثرت گرايي ديني و تمام صلح گرايي ديني.
[6 ] برخي مسايل اجتماعي معاصر براي بحث
- بنيادگرايي هاي ديني و ناصلح گرايي .
- كثرت گرايي هاي فرهنگي اجتماعي و صلح گرايي ديني .
- پسا سكولاريزم و پسا متافيزيك هابرماسي و صلح گرايي ديني.
[7 ] محدوده دين هاي مورد بحث
- دين ، در كليت آن .
- اديان ابراهيمي :يهوديت ، مسيحيت، اسلام.
- اديان آسيايي :هندو بوديزم ،زرتشتي،كنفوسيوسي ،تائوييزم ، شينتوييزم.
- جنبش هاي ديني جديد و نومعنويت گرايي ها .
[8 ] رهيافت هاي دين پژوهي مورد استفاده براي بحث
- تاريخ اديان .
- فقه ، كلام ديني و الاهيات .
- فلسفه دين .
- انسان شناسي – جامعه شناسي دين .
***
مباحث درسی و کلاسی +گفتگوها و یادداشت ها و نوشتارها : (استفاده با ذکر منبع مجاز است) 