چكيده مقاله "سرمايه معنوي:دين وسرمايه اجتماعي"-همايش سرمايه اجتماعي برپايه آموزه هاي اسلامي- ابان 98

دوشنبه پنجم اسفند ۱۳۹۸ | 11:49 | سید محمود نجاتی حسینی[خراساني] -

سرمایه معنوی :

مروری مفهومی نظری بر نسبت"دین و سرمایه اجتماعی"a

( كاوشي درنظريه هاي اجتماعي و متون اديان )

سید محمود نجاتی حسینی b

***

خلاصه بحث

تجلی دین ورزیreligiosity درحوزه عمومی[حضورهم زمان آموزه های دینی ونیزشراکت کنش گران اجتماعی دین ورزدرگفتگوهای مرتبط با سرنوشت جمعی] هم چنان مساله مناقشه انگیزی درجامعه شناسی دین برای بحث از تقویت دینی religious empowerment سرمایه اجتماعی social capital [قراردادن آموزه های فرهنگ دینی در خدمت تقویت "اعتماد ،تعهد،مسئولیت،تعاون" درزندگی اجتماعی ] است.

زین سبب نومفهومی با عنوان سرمایه معنوی spiritual capital [ منابع دینی که منجر به تقویت اعتماد، تعهد، مسئولیت و تعاون درزندگی اجتماعی و نهایتا تسهیل کنش های تعامل اجتماعی و کاهش هزینه های مبادلات اجتماعی فرهنگی وحتی تراکنش های معاملات اقتصادی در بازار و بنگاههای اقتصادی می شوند] ، وضع شده است؛ بیش تر با این هدف که بتوان بر مبنای آن به فهم درست و دقیق تری از نسبت این دو[دین ورزی و سرمایه اجتماعی] برای تحلیل دقیق ترمکانیزم اجتماعی فرهنگی تقویت دینی سرمایه اجتماعی[بنا نهادن توسعه شعاع سرمایه اجتماعی برمبانی دینی مورد اجماع اجتماع دین ورزان و اجتماع اخلاق ورزان] رسید.

با فرض این مهم ، مساله این است که از حیث مفهومی چگونه مکانیزم "تقویت دینی سرمایه اجتماعی" مفهوم پردازی شده و زان طریق تکوین "سرمایه معنوی" چگونه در معرض نظریه پردازی قرارگرفته است .به این قرار دراین مقاله با این دو پرسش این مساله کاویده می شود:

مکانیزم "تقویت دینی سرمایه اجتماعی" چگونه است؟
تکوین "سرمایه معنوی" چگونه شکل می گیرد؟

برای فراهم ساختن پاسخ های تئوریک به این دو پرسش ،رهیافت روشی مقاله بر این بنا شده است که با کاویدن ادبیات غربی متمایز "سرمایه معنوی و سرمایه اجتماعی" دریک متن چندفرهنگی زمینه ای فراهم شود تا بهتر بتوان سنتزی مقایسه ای از خاستگاه های متنی سرمایه معنوی که مندرج در"منابع اسلامی ، مسیحی – یهودی، زرتشتی، هندو چینی" اند به صورتی "بینا دینی وچند دینی" تدارک نمود.

پر پیدا است که منبع داده های این کاوش نیز حسب چند فرهنگی و چند دینی بودن آن ونيز ماهيت رويكرد مقايسه بينافرهنگي و بينا ديني آن ، مبتنی بر مرور فشرده ادبیات "نظریه سرمایه اجتماعی" و"نظریه سرمایه معنوی" ، و نیز بازخوانی فشرده "متون فرهنگ اسلامی" [ نهج البلاغه،نهج الفصاحه،صحیفه سجادیه،اصول الکافی،مفاتیح الجنان ] ، "متون مسیحی – یهودی" [تورات و انجیل ] ، "متون زرتشتی و مانوی" [اوستاي زرتشتي وزبور مانی] و "متون هند و چینی" [اوپانیشاد هندی ، مکالمات کنفوسیوسی ، تائوته چینگ تائویی ] است .