برای دانشجویانم

                                                   طرح درس

                                                   « جامعه شناسی اقتصادی»                                      

دوره دکترای جامعه شناسی توسعه اقتصادی اجتماعی – دانشگاه آزاد(آشتیان )

ترم مجازی بهمن 1399-1400

پنج شنبه ها  1400 -1530

مدرس :سید محمود نجاتی حسینی ( خراسانی)

www.for-mystudents.blogfa.com

nejati.hosseini@gmail.com

t.me/@smnejatihosseini

cell phone  0912-2045262

  [ 1 ] درباره جامعه شناسی اقتصادی 

جامعه شناسی اقتصادی economical sociology  وفق تعابیر درست و دقیق مندرج در جامعه -شناسی های کلاسیک ومدرن در پی  مطالعه اجتماعی زیست جهان کنش گران اقصادی و زندگی اقتصادی در جامعه ( تولید ، توزیع ، مصرف،رفاه، کار و شغل، بازار، پول، سرمایه، پس انداز، تورم، رونق ، توسعه، رکود،بیکاری،فقر و محرومیت مالی، ثروت و.... ) است . به این معنا جامعه شناسی اقتصادی پل شناختی  بین دو دانش مهم درعلوم اجتماعی  مدرن  معاصر است :

علم اقتصاد Economy  (که  علم بررسی  : زندگی اقتصادی، سیستم اقتصادی ،سیاست های اقتصادی ، رفتا رهای اقتصادی ،چرخه های اقتصادی ، تغییرات اقتصادی و...است ) و  علم جامعه science of society/ sociology  ( که علم شناخت :ساختارها و نهادهای اجتماعی /  گروههای اجتماعی/ طبقات اجتماعی / سازمان های اجتماعی / کنش های اجتماعی / تغییرات و تحولات فرهنگی اجتماعی / فضاهای اجتماعی و... است ) .

بر حسب ماهیت و منطق این پل زنی ، جامعه شناسی اقتصادی  را می توان علم توصیفی تحلیلی تبیینی پیوند زندگی های اقتصادی – اجتماعی نیز دانست . به این معنا جامعه شناسی اقتصادی در یک معادله ورابطه دیالکتیکی  دو کا رمهم را برعهده دارد : 

الف) تحلیل اقتصادی زندگی اجتماعی

 (رفتارهای اقتصادی کنشگران اجتماعی/ وضع اقتصادی گروههای اجتماعی  و طبقات اجتماعی / تاثیر و طرز کار اقتصادی سازمان های اجتماعی/ جهت گیری های اثرگذار امر اقتصادی بر تحول  ساختارها ونهاد های اجتماعی و... ) .

ب) تحلیل اجتماعی زندگی اقتصادی

( سبک مصرف مردم و سبک زندگی اقتصادی طبقات اجتماعی و گروههای اجتماعی/ فرهنگ مصرف درمیان گروههای قومی نژادی جنسیتی مذهبی / تاثیر سنت های اجتماعی بر بازار/ تاثیرجامعه بر سیستم اقتصادی و...).

هر چند در متون تخصصی جامعه شناسی اقتصادی ( که درادامه معرفی خواهند شد ) این دو جنبه در هم ادغان شده اند – یعنی  درادبیات جامعه شناسی اقتصادی مطرح  ما شاهد توصیف – تحلیل- تبیین  هم زمان تحلیل اجتماعی – اقتصادی جامعه درسه تراز هستیم : 

الف) سطح  خرد        

سطح کنش گران اجتماعی و گروههای اجتماعی

(کنش های اجتماعی اقتصادی  افراد و گروههای اجتماعی) 

ب) سطح میانه 

سطح  سازمان های اجتماعی و طبقات اجتماعی 

( جهت گیری ها و طرز کار و وضع  اقتصادی دربروکراسی و بازار)

پ) سطح کلان  

سطح ساختارهای تاریخی – جغرافیایی ونهادهای اجتماعی  

( نحوه تکوین وتوسعه و تحول و تغییرامر اقتصادی در جامعه در پهنه زمانی و مکانی )

به این معنا نیز ما با سه نوع جامعه شناسی اقتصادی به هم وابسته و البته در هم تنیده  سروکارداریم که نمیتوان ان هارا به سادگی  از هم متمایز و جدا نمود :

1. جامعه شناسی اقتصادی خرد

(برای تحلیل زندگی اقتصادی-  اجتماعی در سطح خرد )

2. جامعه شناسی اقتصادی میانه 

( برای تحلیل جهت گیری ها و طرز کار و وضع  اقتصادی دربروکراسی و بازار)

3. جامعه شناسی اقتصادی کلان

(برای تحلیل نحوه تکوین وتوسعه و تحول و تغییرامر اقتصادی در جامعه در پهنه زمانی و مکانی )

 [ 2 ] درباره  درس

 با این توصیفات دراین درس ما با هر سه نوع جامعه شناسی اقتصادی ( خرد/ میانه/ کلان) سروکارداریم .به این منظور متن  های تخصصی زیر می توانند برای آشنایی با  جامعه شناسی های اقتصادی سه گانه بالا سودمند وکاربردی باشند و ضمنا برای انجام پژوهش های جامعه شناسی اقتصادی هم راهبردی تلقی شوند.لذا تلاش شده تا متن های فارسی شده و مطرح  به دانشجوی فارسی زبان  معرفی تا  در کلاس نیز به سهولت  مورد بحث و گفتگو قرار گیرند .

ضمنا برای افزایش  آگاهی دانشجویان جامعه شناسی ازماهیت دانش جامعه شناسی اقتصادی در معنای اعم آن ما تعداد ی از متن ها ی تخصصی مرتبط با مطالعه امر اقتصادی  – اجتماعی  که پیش نیاز برای فهم دقیق جامعه شناسی های اقتصادی سه گانه ( خرد- میانه-کلان)هستند را نیز دراین جا  به تفکیک ماهیت معرفتی آن ها  ونیز برحسب سیر مطالعاتی منظمی  که  دانشجوی درس جامعه شناسی اقتصادی باید منطقا طی کند ( هر چند ممکن است در نزد مدرسان دیگراین درس و نیز در دپارتمان های دیگرعلوم اجتماعی برای این درس چنین منابعی به این صورت معرفی و  این گونه به دانشجو عرضه نشده باشند ).

[ 3 ] منابع  کلاسی

الف) منابع  پیش نیاز برای فهم تاریخی – مفهومی  امر اقتصادی

دراین جا مطالعه  سه متن زیر بسیار مهم هستند :

*منابع تاریخ تحلیل اقتصادی

[ جوزف شومپتر(1375 ) تاریخ تحلیل اقتصادی : از آغاز تا سده 18 میلادی، فریدون فاطمی ، تهران،  نشر مرکز، جلد اول /  جوزف شومپتر(1377) تاریخ تحلیل اقتصادی : پس از اسمیت تا پایان دوره کلاسیک 1870 - 1790 ،  فریدون فاطمی ، تهران،  نشر مرکز، جلد دوم /  جوزف شومپتر(1380) تاریخ تحلیل اقتصادی : از 1870 تا کینز ، فریدون فاطمی ، تهران،  نشر مرکز، جلد سوم].    

**منبع فهم علم اقتصاد مدرن 

[جانی  واگی  و پیتر گروِئن وگن (1387 ) تاریخ مختصراندیشه های اقتصادی: از مرکانتیلیسم تا پول باوری  ، غلامرضا آزاد ارمکی، تهران، نشر نی / گریگوری منکیو( 1390) مبانی علم اقتصاد ، حمید رضا ارباب ، تهران، نشرنی/ دیوید سایمون( 1399 ) پنجاه متفکر کلیدی توسعه ،مهدی فرهمند، تهران، نشر ثالث] . 

 ب) منابع  اصلی  برای فهم  دانش جامعه شناسی اقتصادی

* برای فهم مقدماتی مبانی جامعه شناسی اقتصادی

[ نیل جی اسملسر(1395 ) جامعه شناسی اقصادی ، محسن کلاه چی، مقدمه و ویرایش علی رضا قلی ( والا) تهران،انتشرات کویر/ ریچارد سویدبرگ(1397 ) ماکس وبر و جامعه شناسی اقتصادی ،تهران، انتشرات دنیای اقتصاد] .

  ** برای فهم مسایل اساسی در  جامعه شناسی اقتصادی

[ریچارد سویدبرگ  و مارک گرانووتر (1395 ) جامعه شناسی اقتصادی :ساخت اجتماعی و کنش اقتصادی ،علی اصغر سعیدی ، تهران، انتشارات تیسا / دن اسلیتر و فرن تونیکس(1386 ) جامعه بازار : بازار و نظریه اجتماعی مدرن ، حسین قاضیان، تهراتن، نشر نی ] .  

پ ) منابع تکمیلی برای آگاهی مقایسه ای  از جنبه های فرهنگی  - مذهبی زندگی اقتصادی مدرن و سنتی  و پیوندی 

[فرانسیس دو پویی (1385 ) انسان شناسی اقتصادی،محدثه محب حسینی ، تهران،نشر علم/  پژوهشگاه حوزه و دانشگاه (1392 ) مبانی اقتصاد اسلامی،تهران، انتشارات سمت / محمد  جواد نور احمدی  ( اقتصاد  دینی از منظراندیشمندان مسیحی و مسلمان (1389)تهران، دانشگاه امام صادق ع / جعفر عباس حاجی (1390 ) مکتب اقتصادی اسلام،سید محمد کاظم رجایی رامشه و محمد مهدی کرمی ، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ]  .  

***************************