برای دانشجویانم

مفهوم – ایده کلیدی

گزاره کلیدی

1.شان فلسفه علوم اجتماعی

11.پژوهشی است درجه دوم که با تبیین و تحلیل عقلانی روش ها و نتایج پژوهش های علمی اجتماعی درجه اول سروکار دارد.

12.مانند فلسفه علم،فلسفه علوم اجتماعی محاسن و معایب محصولات نظری و تجربی  علوم اجتماعی را فاش و روشن می کند.

2.شرایط استنتاج قیاسی در علوم اجتماعی

21.برای هر گونه استنتاج قیاسی لازم است تا دو گونه سوال مطرح شود:سوال اول در باره ساختمان منطقی و اعتبارواستحکام درونی آن قیاس است.سوال دوم راجع است به صدق و کذب  ماده مقدمات ونتایج آن.به عبارتی پرسش از مطابقت یا عدم مطابقت مقدمات قیاس با واقعیات عینی است که در قیاس آمده اند.

22.باید بیاد داشت که هیچ گاه دقت در استحکام منطقی نتایج نمی تواند جبران کننده کذب مقدمات باشد  و به همین منوال هیچ گاه صدق و کذب آن نمی تواند بی دقتی موجود در قیاس را ترمیم و رفو کند. بنابر این وجود هر دو شرط در یک استدلا ل قیاسی ضروری و لازم است.

3. ماهیت و معمای گزاره های تحلیلی و ترکیبی در علوم اجتماعی

31. عبارات و گزاره های تحلیلی جملاتی هستند که صدق و کذب آن ها منطقی است ؛یعنی موضوع  مندرج در محمول است و لذا برای تعیین درستی آنها نیازی به رجوع به عالم خارج نیست ( :همه عزب ها بی زن هستند ). به عباراتی کافی است تا توافق راجع به معنای عزب بودن و بی همسر بودن وجود داشته و معنا نیز درست فهمیده شود. پس انکار این عبارات به تناقض می انجامد.

32.اما عبارات ترکیبی گزاره هایی هستند که موضوع در محمول مندرج نیست و لذا صدق و کذب آن ها تجربی است و باید برای تعیین آن ها به عالم خارج و واقعیات رجوع کرد(: همه عزب های دانشکده علوم اجتماعی ترم اولی هستند ).اعتبار این گونه عبارات فقط از طریق آزمون تجربی به دست می آید و لا غیر.

33.از این حیث مشکل علوم اجتماعی این است که ( مانند برخی از علوم دیگر ) هم تمایز گذاشتن میان این  دو نوع عبارات در آن ها سخت است و هم این که گاه این تمایز به خوبی شفاف وروشن نیست.به این دلیل مهم که زبان نظریه پردازی علوم اجتماعی متمایل به اتکا بر عبارات تحلیلی نیز هست.

34.یک راه حل تجربه شده برای بیرون رفتن از این مخمصه این است که علوم اجتماعی مانند علم اقتصاد تلاش کند تا بااستفاده از شیوه های منطق صوری و ریاضی آماری تفکیکی میان این دو نوع عبارات تحلیلی و ترکیبی صورت داده و فقط به گزاره های ترکیبی اتکا کند.

4.صفات اصلی یک پژوهش علمی در علوم اجتماعی

یک پژوهش علمی در علوم اجتماعی باید از دو ویژگی برخوردار باشد:

41.دقت منطقی در استدلالات  42. جامعیت و مانعیت در تعاریف

5.مراتب اعتباریک استنتاج قیاسی و تایید - تقویت یک استدلال استقرایی

51.اعتبار یک استنتاج قیاسی امری است همه یا هیچ.به عبارتی یا مقدمات قیاس مستلزم نتیجه هستند یا نیستند  لذا راه میان بر و حد وسط وجود ندارد.

52.اما اعتبار یک استدلال استقرایی امری است چند مرتبه ای و چند درجه ای.یعنی  شواهد و قراین تجربی در باره یک قضیه استقرایی میتوانند درست یا غلط ؛خوب یا بد؛ضعیف یا قوی؛مناسب یا نامناسب باشند.

6. تا .9 *

*ادامه در بخش 2