برای دانشجویانم

مفهوم کلیدی

ایده کلیدی

11. روشن کردن تکلیف ابطال گرایی با گزاره های متافیزیکی (نسبتا مفید رابطه علیت )

*در علوم اجتماعی با این گزاره ها 3 جور می توان برخورد کرد :

111.یا این گزاره ها فرضیاتی تجربی هستند که به نحوی نادرست و سست به قالب عبارات مفید علی در آمده اند؛

112.یا گزاره هایی هستند تحلیلی ، که فقط صدق و کذب منطقی دارند و لذا از تجربه پذیری معاف هستند ؛

113 .یا بالاخره این ها گزاره هایی هستند که به عنوان گزاره های نسبتا مفید رابطه علیت ،دستورالعمل های روش شناختی اند ؛ در این حالت این ها نمی توانند صدق و کذب داشته باشند.اما می توانند در جای خود برای  رساندن بخشی از معنای علی مفید باشند.

**چنان چه گزاره های  متافیزیکی نسبتا مفید رابطه علیت، ماهیت توصیه روشی داشته باشند ؛ فقط می تواند از نظر سودمندی یا ناسودمندی ارزیابی شوند. در این حالت کشاندن این نوع گزاره ها به ورطه ابطال گرایی ممکن است بی مورد باشد.

***به نظر می رسد می توان در  علوم اجتماعی  مارکسیستی ،  روان شناسی اجتماعی و علوم اجتماعی تفسیری برخی از گزاره های متافیزیکی موصوف را یافت.

12.نقد کاستی های HDL + لغزنده شدن مبانی منطق ابطال گرایی در علوم اجتماعی

*در کل مهم ترین انتقادات وارده به HDL  ،که البته مبنای ابطال گرایی را نیز سست می کند، ناشی از 2 مساله مهم است  : الف ) مساله تبیین های آماری احتمالی بر گرفته از HDL ؛ ب) ماهیت معرفتی ( نقش ) نظریه در علم .

**اما فهم بهتر این مسایل در گروی قرائت دقیق فصل 4 راین ( نقش تئوری ها در علم ) ؛فصول 13 و 14 چالمرز ( واقع گرایی ، ابزارگرایی ، حقیقت ) ؛ و فصول 2 و 8 لیتل ( تحلیل علی و تبیین آماری ) است.

***بنابر این در این جا می توان به 3 نکته مهم در باره این مسایل اشاره کرد؛که برای فهم ایده های مندرج در فصول مورد اشاره در بالا   هدایت کننده هستند :

121.رشد معرفت علمی (که مورد نظر HDL است و سرنوشت آن بیشتر با منطق ابطال گرایی گره خورده  است ) متفاوت از مسیری است که در واقعیت و تاریخ علم گزارش شده است( در این باره می توان به مشرب های فلسفه علم لاکاتوش +کوهن+ فایرابند اشاره کرد ؛ که چالمرز توصیف خوب و جامعی  از آن ها به دست داده است ) .

122.نظریه ها در قالب گزاره هایی بیان می شوند که  صورت تعمیم یافته گزاره های شخصیه مورد تبیین نیستند.

123.زمانی می توان از ماهیت تبیینی نظریه ها توصیف قانع کننده و سودمندی به دست داد؛که پیش از آن  نقش زنجیره علل و نحوه سرودن قصه علل روشن شده باشد .

**** با توجه به این موارد ( مسیرهای متنوع رشد معرفت علمی سوای ابطال گرایی + مدل های متنوع آزمون فرضیه ها از اثبات تا تایید و تقویت +الگوهای معیاری متنوع برای ارزیابی  درستی یا نادرستی فرضیه ها + معادله دو سویه : بار درستی و بار نادرستی نظریه ها  +جدال  فلسفه های علم بر سر ماهیت واقع گرایی یا  ابزارگرایی  نظریه ها  ) کاربرد HDL و ابطال گرایی در علوم اجتماعی باید با احتیاط های نظری و روشی انتقادی هنجاری لازم همراه باشد .