برای دانشجویانم

خلاصه درس:تاریخ تفکر اجتماعی دراسلام

دانشگاه آزاد تهران مرکزی : گروه جامعه شناسی(‌جلسه 28 مهر 1394 )

1-  جایزبودن مفهوم" تفکر– در– امر اجتماعی" (تفکراندیشمندان مسلمان درباره امراجتماعی )

به نظر می رسد به چند دلیل لازم است به جای مفهوم رایج "تفکر اجتماعی دراسلام" از مفهوم منطقا و تجربتا مناسب تر مانند "تفکر– در– امر اجتماعی" ( تفکر اندیشمندان مسلمان درباره امر اجتماعی) استفاده کرد:

   جامعه شناسی دین

{دوره های: ارشد جامعه شناسی و دکترای جامعه شناسی فرهنگی }

( دانشگاه آزاد تهران مرکزی جلسات :  26 و 28 مهر 1394 )

الف) مقایسه دین پژوهی های سنتی و مدرن 

1-   تعریف سنتی دین (‌ مجموعه شرایع و احکام امر شده از جانب خداوند؛توسط پیامبران ؛‌ برای بشر ؛ جهت تامین سعادت دنیوی و اخروی )

2-   تعریف مدرن و جامعه شناختی دین{نسخه دورکیمی } (‌ باورها و عملکردهای مربوط  به امر مقدس که قاِئلان و کاورزان به ان را تحت یک اجتماع اخلاقی ذیل عنوان کلیسا{مسجد،‌ کنیسه،‌دیر،‌معبد} متحد می سازد)// {نسخه وبری } ( مجموعه پاسخ های منسجم  به مسایل وجودی انسان {مرگ ،‌زندگی،‌خیر ، شر ،‌ معاد ،‌ آخرت ،‌ رستگاری و....} که توسط فرهنگ های دینی ساخته پرداخته شده و به صورت اجتماعی در قالب کنش های متنوع نمایان می شود )

3-   مقایسه فضای مفهومی دو دین پژوهی : سنتی و دورکیمی  

4-   گفتمان کاوی دین پژوهی های سنتی و دورکیمی بر مبنای مدل لاکلائو و موفه 

چکیده بحث کلاسی

تاریخ تفکر اجتماعی در اسلام

دانشگاه آزاد تهران مرکزی – گروه جامعه شناسی (‌جلسه 21 مهر1394)

1-      اهمیت فهم  سه مولفه  مبنایی

امرتفکر (‌ آرای منطقا مستدل و منسجم در باره یک یا چند موضوع درحوزه دانش )‌

امراجتماعی (‌امراجتماعی به مثابه امر مرتبط با دو مقوله مهم  : زندگی جمعی  و انسان اجتماعی و نسبت دوسویه تعاملی  یا تقابلی میان این دو )

امر اسلامی (‌ امر چند لایه ای و چند وجهی  مرتب شده به صورت : اسلام 1 {‌اسلام مندرج د رمتن مقدس = قران } ‌اسلام 2  { اسلام  مندرج درسنت النبی ص و سنت معصوم ع = حدیث } اسلام 3 {اسلام مندرج در فرهنگ و معارف و دانش های تمدن اسلامی = فلسفه ،‌کلام،‌فقه،‌عرفان،ادبیات،‌تاریخ }‌اسلام 4 و 5 {‌اسلام  گرایی متجلی درتاریخ اجتماعی فرهنگی سیاسی // اسلام گرایی متجلی در زیست روزمره مسلمین } .

2-      رویه متدیک و سیستماتیک فهم تفکر اجتماعی دراسلام  

تاریخ اندیشه ها history of ideas  وتاریخ فکری intellectual history (‌ شناخت منضبط تکوین ایده ها در طول زمان با عنایت به خاستگاه ،‌مکانیزم و اثار و تبعات و نیز تحلیل محتوای ان ها برحسب موازین معرفت شناسی ،‌ هستی شناسی ،‌ ارزش شناسی )‌

تاریخ فرهنگی و اجتماعی  Social and  cultural history ( شناخت فرم و محتوای ایده ها و افکار بر حسب ساختارهای اجتماعی فرهنگی جامعه مورد بررسی )‌ 

* دو سوال  مبنایی  آغازین برای تامل   

الف) سوال معرفت شناختی : چرا نمی توان از شکل گیری تفکراجتماعی در اسلام به معنای موصوف آن (‌درمقایسه با وضع تفکراجتماعی در یونان ،‌غرب  مسیحی  سده ها ی میانه ، ‌رنسانس و دوران مدرنیته )‌ آن گونه که بایسته و شایسته وضع تمدنی اسلام است ،‌ دفاع نمود ؟

ب)‌ سوال هستی شناختی : چرا نمی توان با قوت تمام از وجود جامعه soceitas/cevitas/ society  به معنای غربی آن درزیست جهان اسلامی دوران سنت (‌سده های 1 تا 12 ه.ق / 8 تا 18 میلادی)‌ وحتی  دوران های مواجهه با مدرنیته غربی(‌سده 13ه.ق / 19 میلادی )‌ و شبه مدرنیته (‌سده 14 ه.ق / 20 میلادی )  دفاع نمود؟