برای دانشجویانم

 ایده اصلی sk

بحث اصلی sk

نکته کلیدی sk

1.تحول مولد / مخرب / محرف در:

پارادایم های آلمانی - انگلیسی - فرانسوی  sk

11.تمایز wissen / knowledge

12.تمرکز wissen بر منظومه شناخت های فلسفی دینی عرفانی هنری علمی ادبی تاریخی اجتماعی سیاسی فرهنگی // تاکید knowledge بر اطلاعات علمی و داده های تجربی

13.گسترش حوزه نفوذ فضای مفهومی wissen آلمانی به knowledge انگلیسی

11.تمایز sk شلر ومانهایم از همتایان خود

12.هم گرایی  sk مرتونی با  sk شلر و مانهایم

13.فروپاشی sk شلری- مانهایمی-مرتونی از سوی برگر و لاکمن در sk: مبتنی بر پدیدارشناسی اجتماعی "فهم متعارف ساخته شده در زندگی روزمره"

14.ویرانی sk شلری- مانهایمی-مرتونی-برگری – لاکمنی از سوی فلسفه نیچه ای  - - ویتگنشتاینی - فوکویی پست مدرن؛به واسطه "سوژه زدایی + اراده معطوف به قدرت + گفتمان مداری + بازی های زبانی + روایت های خرد + فرازبان زدایی".

2. تحول مولد / مخرب / محرف در:

فضاهای مفهومی sk

21. گستره شناخت

( از فلسفه تا علم + دین+عرفان+ ایدئولوژی+ فهم متعارف )

22.تاریخیت شناخت ها

(از زمینه مندی به سنت ها و تاریخ های تمدنی فرهنگی تا تحول گرایی + نسبی گرایی )

23.فرهنگیت شناخت ها

(از نسبت گرایی فرازبان ها  تا بازی های زبانی + افق های فکری + اپیستمه ها + خرده روایت ها )

24.اجتماعیت شناخت ها

(از ساختاراجتماعی تا تعین اجتماعی شناخت ها )

21.تمایز میان sk هایی که در پی کاویدن حقیقت منطقی شناخت ها هستند+ به دنبال اعتبار اجتماعی شناخت ها هستند + با تبار شناسی و دیرینه شناسی شناخت ها سروکار دارند .

22. پای چوبین sk در تبیین "بار صادق /کاذب " شناخت ها + لرزان بودن معیارهای sk در تمایز گذاری میان مرزهای جدایی "اعتبار منطقی / اجتماعی شناخت ها " .

23.ضرورت ظهور ssk+sssk ها

*(جامعه شناسی های جامعه شناسی شناخت + جامعه شناسی جامعه شناسی های جامعه شناسی شناخت)

**نمونه : fsk+pmsk  (  جامعه شناسی فمنیستی شناخت + جامعه شناسی پست مدرنی شناخت )

*** مصادیق : (سوژه جنسیتی  + اراده معطوف به قدرت + گفتمان مداری + بازی های زبانی + روایت های خرد + فرازبان زدایی)

3.پارادایم sk

برای تبیین

تعین اجتماعی شناخت

Sdk

31.بنیان Sdk

(از عوامل مادی تا نامادی )

32. ماهیت Sdk

(ازمکانیزم های علی تا قصه علل و روایت دلایل )

33.درجه Sdk

(از فرایندهای شکلی تا محتوایی )

34.ساحت Sdk

(از متکسیس حقیقتی مطلق تا ممسیس واقعیتی ناقص و نسبی )

*تکمیل پارادایم ورنر اشتارک از سوی رابرت مرتون

(ادامه دارد)  

  طیف متنوع

چشم اندازهای

جامعه شناختی  

از ایده های جامعه شناختی درخشان تا ایده پردازان جامعه شناس برجسته و تاثیرگذار

1.مدرن های

پیش آهنگ و پیش تاز

11.نظریه رادیکالیزم سیاسی فرهنگی مارکس:

(از نظریه تا پراکسیس +از ماتریالیزم تاریخی تا علم انقلابی + از سرمایه داری تا منطق انقلاب اجتماعی +از انسان شناسی فلسفی اخلاقی تا جامعه شناسی سیاسی دگرگونی )

12.نظریه اجتماعی سیاسی سوسیالیزم دورکیمی :

(از تقسیم اجتماعی کار تا بازسازی فرد و جامعه +از آنومی تا رفوگری جامعه +ازدین گرایی مدرن عرفی شده تا فلسفه اخلاق اجتماعی اصلاح گرا+از علم گرایی جامعه شناختی شدید تا سوسیالیزم اجتماعی محافظه کارمدنی +از امر مقدس دینی تا دین مدنی  جامعه شناسی گرا )

13.نظریه اجتماعی انتقادی فلسفی وبری :

( از منطق دینی سرمایه داری مدرن تا منطق بی دینی مدرنیته + از تراژدی تاریخی فرهنگ مدرنیته تا قفس آهنین بروکراسی عقلانی شده + از چالش های کاریزمای معنوی سنتی تا جذابیت های قانون و حقوق عقلانی شده + از کابوس  مدرنیته نا اخلاقی تا مساله پویا و پایای حقیقت فلسفی )

2.لیت مدرن های

ناخلف منتقد وفادار

21.نظریه فلسفی انتقادی فرهنگ رهایی هابرماس :

(از عقلانیت گرایی انتقادی تا مدرنیته نا تمام +از بازسازی مارکسیزم تا منطق عقلانیت رهایی گفتگویی +از مدرنیته باز فئودالی شده تا زیست جهان رهایی گفتگویی +ازسلطه سیستمی شدن زیست جهان های اجتماعی سیاسی فرهنگی تا جامعه کاملا انسانی رها شده گفتگویی تفاهمی توافقی )

22.نظریه تلفیقی "از مارکسی تا هابرماسی" گیدنز:

(ازباززنده سازی بایگانی های سیستمیک پارسونزی تا  ساختاریابی متمرکز بر هم گرایی ساختار و کنش +از باززنده سازی پراکسیس- نظریه مارکسی تا جامعه شناسی بازاندیشی +از خطرات مدرنیته تا مخاطرات مدرنیته متاخر +از جامعه شناسی در آکادمیا تا  جامعه شناسی در صحنه عمل اجتماعی سیاسی )

3.لیت مدرن های

مدعی منتقد

هم دست با

پست مدرن ها

31.جامعه شناسی فرهنگی سازه گرای بوردیو:

(از سس آمپریسم فرانسوی به جامعه شناسی مارکسیستی  تا جامعه شناسی فرهنگی انتقادی رومانتیک +ار بازنده سازی مارکس و وبر تا سازه گرایی فرهنگی کنشی ساختاری +از طراحی فضای انسان شناسی فرهنگی تجربی تا عرصه های پژوهش جامعه شناسی :میدان/هابیتاس/سرمایه/ذائقه/  تمایز/عمل اجتماعی /سلطه اجتماعی /خشونت نمادین + از جامعه شناسی فرهنگی انتقادی تا جامعه شناسی سیاسی فرهنگی نابرابری های جدید +از جامعه شناسی فرهنگی زندگی روزمره تا  جامعه شناسی اکادمیسین+از انسان شناسی جامعه شناختی تا جامعه شناسی انسان شناختی )

32.از جامعه شناسی انتقادی فرهنگ تا مطالعات فرهنگی فرامارکسیستی هال :

(از دون کیشوت جامعه شناسی فرهنگ  تا شوالیه مطالعات فرهنگی +از چرخش فرهنگی بیرمنگامی با سویه طبقه کارگرتابازخوانی مساله هویت / طبقه / سیاست / امپریالیزم / کنش های فرهنگی / قدرت/ مقاوت +از بازگرداندن طبقه کارگربه سیاست و جامعه تا تثبیت مردم و فرهنگ مردم پسند + از گسترش فرهنگ پوپولار مردم پسند تا نقد فرهنگ نخبگی والا و اشرافی +ازنبرد با هژمونی سیاست های فرهنگی جامعه شناختی تا جامعه شناسی سیاست های فرهنگی پوپولار مردم پسند +از فرهنگ واقعی پوپولار مردم پسند تا فرهنگ رسانه ای مجازی شده مردم پسند +از نقد سیاست های فرهنگی تک صدایی تا فرهنگ چند صدایی +از فراخوانی به هویت تا گفتمان های مقاومت در مصرف های فرهنگی )

4.لیت مدرن های

منتقد مظنون به

پست مدرن

41.باومن

42.الیاس

(ادامه دارد)

مسیرهای جامعه شناسی

جامعه شنا سی های پیشاهنگ + نظریه های پایا و پویا   

1.پیشا جامعه شناسی :

رنسانس

11.نظم اجتماعی و رنسانسی ها 12.علم تاریخ جامعه و ویکویی ها13.قوانین جامعه و مونتسکیویی ها

14.روشن گری + محافظه کاری + لیبرالیزم + رادیکالیزم اروپایی

2.بیناجامعه شناسی :

جامعه صنعتی و مدرنیته آغازین

21.آمپیریزم و پوزیتویزم کنت 22.جامعه شناسی انقلابی فرانسوی 23.جامعه شناسی صنعتی سن سیمونی 24.اقتصاد سیاسی سرمایه داری مارکس 25. تحول گرایی اجتماعی اسپنسر و میل

3.درون جامعه شناسی :

جامعه سرمایه داری و

مدرنیته میانین

31.مارکسیزم انقلابی و مارکس رادیکال 32.اقتصادسیاسی الیناسیون + ارزش افزوده استثمارگر33. ایدئولوژی مخرب پرولتاریا 34.آگاهی طبقاتی مولد پرولتاریا 35.توسعه جامعه شناسی تاریخی نظام سرمایه داری و سوسیالیزم

4.جامعه شناسی کلاسیک پویا و پایای 1 :

جامعه مدرنیته تثبیت شده  و فرد اجتماعی شده در بند

41.پوزیتویزم نقاد و شورشی دورکیمی 42. روش شناسی جامعه شناختی واقعیت اجتماعی 43.تقسیم اجتماعی کار + کاراجتماعی +اجتماعی شدن کار 44.انسجام اجتماعی +فرد اجتماعی شده 45.بحران وآنومی اجتماعی فرهنگی شکننده فرد و جامعه 46.خودکشی و چالش های انسجام و همبستگی اجتماعی 47.جامعه شناسی سیاسی کارکردگرایی کل گرا

*ظهور اهریمن جامعه شناسی دورکیمی : ابهام زایی در هویت کنش گر اجتماعی / شفاف سازی هژمونی جامعه گرایی دورکیمی

5. جامعه شناسی کلاسیک پویا و پایای 2 :

کنش گر مدرن هشیار شده

51.میراث فلسفی فرهنگی نوکانتی دیلتای + کنش گر اجتماعی فرهنگی معنا ساز و معنافهم وبری 52.جامعه شناسی فلسفی فرهنگی زیملی +فرم ها و محتواهای اجتماعی +اجتماعیت + نزاع تراژدیک "بیش تر زندگی / بیش تر از زندگی" + الیناسیون فرهنگ های عینی و ذهنی  53.انقلاب نوکانتی –نودیلتایی وبر با جامعه شناسی تفهمی تفسیری تبیینی  +فراخوانی کنش گر اجتماعی مدرن 54.کنش های اجتماعی معنادار ساختارساز + بافتارتاریخی فرهنگی تیپ های ایدئال + جامعه شناسی های تاریخی وبری در سیاست و اقتصاد و فرهنگ 55.کنش های اجتماعی دینی و منطق مشروعیت بخشی به سرمایه داری مدرن

**منطق عقلانیت وبری زیملی پارتویی :از زاویه های آلمانی و ایتالیایی – لحن های جانب دارنرم / سخت طنز آمیز 

6. جامعه شناسی کلاسیک پویا و پایای 3 :

کنش گر مدرن نیمه هشیار // دربند ساختارهای هژمونیک

61.مارکس و سلطه اجتماعی 62.دولت و طبقات اجتماعی مارکسی 63.قشربندی اجتماعی چند لایه وبری 64. وبر در جامعه شناسی های سیاسی دموکراسی + بروکراسی + سرمایه داری + از سلطه تا سرکوب وتحریف

***منطق تراژدی زندگی اجتماعی در جامعه مدرنیته سکولار :از قفس آهنین وبری تا جامعه ضد انسانی و ارزش زدوده "مارکس وبر"

7. جامعه شناسی کلاسیک پویا و پایای 4 :

تشدید بحران انسانیت در جامعه مدرن سرمایه داری

****جامعه شناسی های پسا مارکسی 71.پسامارکسیزم فرهنگی 72. جامعه شناسی سیاسی فرهنگی  و آگاهی طبقاتی لوکاچ 73. جامعه شناسی سیاسی فرهنگی  و هژمونی گرامشی 74.جامعه شناسی فلسفی فرهنگی فرانکفورتی : آدرنو+ مارکوزه 

8.به سمت جامعه شناسی های مدرن + پست مدرن + لیت مدرن + اولترا مدرن

(ادامه دارد)

مفهوم کلیدی

ایده کلیدی

11. روشن کردن تکلیف ابطال گرایی با گزاره های متافیزیکی (نسبتا مفید رابطه علیت )

*در علوم اجتماعی با این گزاره ها 3 جور می توان برخورد کرد :

111.یا این گزاره ها فرضیاتی تجربی هستند که به نحوی نادرست و سست به قالب عبارات مفید علی در آمده اند؛

112.یا گزاره هایی هستند تحلیلی ، که فقط صدق و کذب منطقی دارند و لذا از تجربه پذیری معاف هستند ؛

113 .یا بالاخره این ها گزاره هایی هستند که به عنوان گزاره های نسبتا مفید رابطه علیت ،دستورالعمل های روش شناختی اند ؛ در این حالت این ها نمی توانند صدق و کذب داشته باشند.اما می توانند در جای خود برای  رساندن بخشی از معنای علی مفید باشند.

**چنان چه گزاره های  متافیزیکی نسبتا مفید رابطه علیت، ماهیت توصیه روشی داشته باشند ؛ فقط می تواند از نظر سودمندی یا ناسودمندی ارزیابی شوند. در این حالت کشاندن این نوع گزاره ها به ورطه ابطال گرایی ممکن است بی مورد باشد.

***به نظر می رسد می توان در  علوم اجتماعی  مارکسیستی ،  روان شناسی اجتماعی و علوم اجتماعی تفسیری برخی از گزاره های متافیزیکی موصوف را یافت.

12.نقد کاستی های HDL + لغزنده شدن مبانی منطق ابطال گرایی در علوم اجتماعی

*در کل مهم ترین انتقادات وارده به HDL  ،که البته مبنای ابطال گرایی را نیز سست می کند، ناشی از 2 مساله مهم است  : الف ) مساله تبیین های آماری احتمالی بر گرفته از HDL ؛ ب) ماهیت معرفتی ( نقش ) نظریه در علم .

**اما فهم بهتر این مسایل در گروی قرائت دقیق فصل 4 راین ( نقش تئوری ها در علم ) ؛فصول 13 و 14 چالمرز ( واقع گرایی ، ابزارگرایی ، حقیقت ) ؛ و فصول 2 و 8 لیتل ( تحلیل علی و تبیین آماری ) است.

***بنابر این در این جا می توان به 3 نکته مهم در باره این مسایل اشاره کرد؛که برای فهم ایده های مندرج در فصول مورد اشاره در بالا   هدایت کننده هستند :

121.رشد معرفت علمی (که مورد نظر HDL است و سرنوشت آن بیشتر با منطق ابطال گرایی گره خورده  است ) متفاوت از مسیری است که در واقعیت و تاریخ علم گزارش شده است( در این باره می توان به مشرب های فلسفه علم لاکاتوش +کوهن+ فایرابند اشاره کرد ؛ که چالمرز توصیف خوب و جامعی  از آن ها به دست داده است ) .

122.نظریه ها در قالب گزاره هایی بیان می شوند که  صورت تعمیم یافته گزاره های شخصیه مورد تبیین نیستند.

123.زمانی می توان از ماهیت تبیینی نظریه ها توصیف قانع کننده و سودمندی به دست داد؛که پیش از آن  نقش زنجیره علل و نحوه سرودن قصه علل روشن شده باشد .

**** با توجه به این موارد ( مسیرهای متنوع رشد معرفت علمی سوای ابطال گرایی + مدل های متنوع آزمون فرضیه ها از اثبات تا تایید و تقویت +الگوهای معیاری متنوع برای ارزیابی  درستی یا نادرستی فرضیه ها + معادله دو سویه : بار درستی و بار نادرستی نظریه ها  +جدال  فلسفه های علم بر سر ماهیت واقع گرایی یا  ابزارگرایی  نظریه ها  ) کاربرد HDL و ابطال گرایی در علوم اجتماعی باید با احتیاط های نظری و روشی انتقادی هنجاری لازم همراه باشد .

مفهوم کلیدی

ایده کلیدی

8 .شرایط نظری ابطال پذیری در HDL  

(گزاره های مفید رابطه علیت + موازین نظری برای سرودن قصه علل + استراتژی ابطال گرایی )

*causative–based propositions(CBP)

  گزاره های مفید رابطه علیت

81. CBPها در علوم اجتماعی که برای سرودن قصه علل قواعد لازم را فراهم کنند؛باید به صورت منطقی در قالب فرضیه های تجربی بیان شوند؛ تا بهتر بتوان آن ها را بر مبنای مدلالات یامتغیرهایشان به ورطه ابطال گرایی هدایت کرد.

82.از آن جا که CBPها در علوم اجتماعی و هم چنین مفروضات تجربه پذیر استخراج شده از نظریه های اجتماعی تایید شده محصول حدس های معقول و زیرکانه هستند و لذا می توانند زمینه را برای سرودن قصه علل اجتماعی فراهم کنند، بنابراین محک زدن و آزمون آن ها با شرایط تجربی و فاکت های اجتماعی امکان پذیر است.

83.اما اگر نتوان از مفروضات اجتماعی موصوف به نتایج تجربه پذیر دلخواه یا گزاره های ابطال پذیر مطلوب  رسید ؛ آن گاه باید این مفروضات را غیر تجربی دانست و کنارشان گذاشت.

9. شرایط تجربی ابطال پذیری در HDL  

(گزاره های مفید رابطه علیت + موازین تجربی برای سرودن قصه علل + استراتژی ابطال گرایی )

91. CBPها و explanans ها در علوم اجتماعی ،باید تحت آزمون های تجربی متعدد و متنوع قرار گیرند تا در صورت نقص و کاستی بطلانشان ثابت شود.

92. CBPها و explanans ها در علوم اجتماعی ،باید برای موارد متعدد و متنوع صادق باشند؛ پس باید طوری طراحی شوند که دقیق و روشن سازوکار مندرج در قصه علل اجتماعی و نحوه تاثیر گذاری علت بر معلول های اجتماعی را بیان کنند.

93. CBPها و explanans ها در علوم اجتماعی، برای نشان دادن دقیق و روشن سازوکار مندرج در قصه علل اجتماعی و نحوه تاثیر گذاری علت بر معلول های اجتماعی باید قیدها و شرایط خاص سازگار با واقعیات تجربی را شفاف سازند.

 *از دو راه می توان به وجود این قیدها و شرایط خاص پی برد: استفاده از نظریه های تاییدشده موفق + استفاده از آزمون های تجربی قوی و مناسب تر

10 . گزاره های علمی تجربه ناپذیر(یا گزاره های متافیزیکی نسبتا مفید رابطه علیت )

101.دسته ای از گزاره های علمی هستند که تجربه پذیریشان چندان روشن نیست ؛ این ها را باید گزاره های متافیزیکی دانست .

102 . گزاره های متافیزیکی به معنای بالا می توانند برای رساندن معنای رابطه علیت نسبتا ( و نه کاملا ) مفید باشند.

103 .ازاین منظر ،گزاره های متافیزیکی نسبتا مفید رابطه علیت  شبه فرضیات علی هستند که :  هم در باره فاکت های تجربی سخن می گویند ؛ و هم ابطال پذیر نیستند .

11. روشن کردن تکلیف ابطال گرایی با گزاره های علمی تجربه ناپذیر (یا گزاره های متافیزیکی نسبتا مفید رابطه علیت )

*ادامه دارد...

مرحله ترتیبی مطالعه و بحث کلاسی

عنوان بحث/موضوع

هدف اصلی

منبع اصلی

1

11.پارادایم جامعه شناسی دین

12.استراژی جامعه شناسی دین

13.فضای مفهومی جامعه شناسی دین

14.سنت های جامعه شناسی دین

آشنایی پایه  ای با مبانی و مفاهیم جامعه شناسی دین+ کلاسیک هاونظریه پردازان جامعه شناسی دین  + رویکردهای جامعه شناسی دین

11.اسکات و هال ( ص 1-64 )

12.زاکرمن (مقدمه و ف 1 ) + واخ ( ف1 )

13.تامسون ودیگران ( ص15-23 )+همیلتون (ف1 )

14.پل ویلم (ف 1 ) زمردی ( ف اول )

2

بازخوانی جامعه شناسی دین

مروری اجمالی بر مطالعات تلفیقی (مدرن / پست مدرن/ لیت مدرن  ) در جامعه شناسی دین

وبلاگ "برای دانشجویانم" (کارنوشت های جامعه شناسی دین 2 شماره 1188 + 3 شماره 5188 )+ مقاله لاتین جیمز اسپی کارد

3

نظریه های سکولاریزم

( عرفی شدن و دنیوی شدن )

مروری اجمالی بر برخی از مسایل مطرح در نظریه های سکولاریزم +کارکردها و نتایج +آینده های پیش روی 

وبلاگ "برای دانشجویانم" (کارنوشت های جامعه شناسی دین 5 شماره 25288 )+برگر (ص15-35 )+ زمردی (ف 2 و 3 ) +همیلتون (ف15 )+ تامسون ودیگران (ص25-50 )+ پل ویلم (ف 4 )

4

نظریه های جنبشهای دینی جدید NRMs

مرور اجمالی NRMs برای  آشنایی مقدماتی با چالشها و نتایج این پدیده اجتماعی دینی جدید

ویلسون و کراسول ( مقدمه و ف 1 ) +زاکرمن ( ف 4 ) + مقاله لاتین جفری هادن ( ص 2346-2376 )

5

دنیوی شدن ها و نظریه  جدید پساسکولاریزم هابرماسی

آشنایی با چالشهای متاخر دنیوی شدن ها در فرایند جهانی شدن + چرایی و چکونگی بازگشت دین به حوزه عمومی + ماهیت تعامل و تقابل دین گرایان و سکولارگرایان در جامعه مدرنیته متاخر 

وبلاگ "برای دانشجویانم" (کارنوشت های جامعه شناسی دین 6  و 7 شماره 5388 )

6

61.مطالعات فرهنگی دین

62.الهیات اجتماعی دین

63.جامعه شناسی فلسفی دین

64.جامعه شناسی دین

65.جامعه شناسی اسلام

طرح و معرفی مقدماتی برخی پارادایم های متاخر مطالعات دینی فرا تر از جامعه شناسی دین

61. وبلاگ "برای دانشجویانم"(کارنوشت جامعه شناسی دین 4 شماره 20288)

62. دیویس ( مقدمه های مترجم و نویسنده )

63. زیمل ( ص 15-63 )

64. شریعتی و دروش (ص51-126 )

65. مقاله لاتین پل کینگستون (ص2937-2952 )

7

پژوهش های تجربی جامعه شناسی دین

معرفی 2 نمونه  از منابع پژوهشی  جامعه شناسی تجربی دین ( جهانی و ملی) 

71.اینگلهارت و نوریس( مقدس و عرفی:دین و سیاست در جهان )

72. کاظمی و فرجی ( سنجه های دین داری در ایران )

مفاهیم کلیدی متن 

ایده های کلیدی متن

مرحله ترتیبی مطالعه / بحث کلاسی

عنوان بحث/موضوع

منبع اصلی

شماره فصل

1

11. جامعه شناسی شناخت

12.چشم اندازهای شناختی

13. جامعه شناسی های شناخت

11. گلوور وهمکاران

12.وبلاگ "برای دانشجویانم"

13. وبلاگ "برای دانشجویانم"

11. ف 1

12.کارنوشت جامعه شناسی شناخت 2 شماره 231287

13.کارنوشت جامعه شناسی شناخت 4 شماره 5188

2

مبانی جامعه شناسی شناخت

مجموعه مقالات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

(جامعه شناسی معرفت )

1

3

کلاسیک های جامعه شناسی شناخت1 (مارکس+دورکیم+مانهایم)

31. گلوور وهمکاران

32.مولکی

33. وبلاگ "برای دانشجویانم"

31.ف3

32.ف 1

33.کارنوشتهای جامعه شناسی شناخت 5 شماره 1288 // 6 شماره 15288

4

کلاسیک های جامعه شناسی شناخت2 (مارکس+ دورکیم +وبر + شلر+مانهایم)

مجموعه مقالات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

(جامعه شناسی معرفت )

 3تا7

5

کلاسیک های جامعه شناسی شناخت 3

(مانهایم+شلر+برگر ولاکمن)

همیلتون

5،8 و 9

6

61. جامعه شناسی های جدید شناخت

62.جامعه شناسی جامعه شناسی های شناخت

وبلاگ "برای دانشجویانم"

کارنوشتهای جامعه شناسی شناخت 7 تا 14

7

برخی خوانش های انتقادی از  جامعه شناسی های جدید شناخت

دست نوشته های کلاسی مدرس

*به تدریج در اختیار دانشجویان قرار خواهد گرفت

مفاهیم کلیدی متن 

ایده های کلیدی متن

مفهوم کلیدی

ایده کلیدی

5.نقد فلسفی بر :

"گزاره های مدعی مفید رابطه علیت "در علوم اجتماعی  

(گزاره های آماری علی که مدعی اند برای تبیین رابطه علی در علوم اجتماعی مفید فایده اند )

51."گزاره های مدعی مفید رابطه علیت "در علوم اجتماعی ، باید از جنس گزاره های ترکیبی و پسینی باشند؛

*( یعنی گزاره هایی باشندکه صدق و کذب آن ها به صورت تجربی و با رجوع به واقعیت ها صورت می گیرد) .

52.حال آن که وفق شواهد موجود ، عمده گزاره های مزبور در علوم اجتماعی در باطن امر ( و بر خلاف ظاهر آن ها ) از جنس گزاره های تحلیلی و پیشینی اند؛

**( یعنی گزاره هایی اند که صدق و کذب آن ها به صورت منطقی است  ؛ به عبارتی  مبتنی بر تعریفی است که مبنا قرار داده اند بدون این که نیازی به رجوع به واقعیات تجربی داشته باشد) .

6. نقد فلسفی بر :

"گزاره های مفیدرابطه علیت "در علوم اجتماعی  

(گزاره های آماری علی که حقیقتا و مقدمتا برای تبیین رابطه علی در علوم اجتماعی مفید فایده اند )

61. "گزاره های مفیدرابطه علیت "در علوم اجتماعی، نمی توانند حاکی از نظم های تجربی بالفعل و موجود باشند؛ چون بسیاری از آن ها  هنگامی که در قالب تبیین علی ظاهر می شوند ، سخن از علت وقوع پدیده های اجتماعی نمی گویند ، فقط ابراز می کنند این پدیده های اجتماعی همیشه این گونه رخ می دهند.  

62. نظم های تجربی بالفعل و موجود، نمی توانند به عنوان بخشی اساسی از تبیین کننده ها (explanans ) محسوب شوند؛ لذا آن ها را باید فقط بخشی از شواهد و داده های تجربی تلقی کرد که در تبیین کننده ها به کار گرفته می شوند .

63. بنابراین "گزاره های مفیدرابطه علیت "در علوم اجتماعی، باید دستورالعمل هایی تلقی شوند که وظیفه آن ها "سرودن قصه علل اجتماعی" است .

* ("سرودن قصه علل اجتماعی" : یعنی گفتن منطقی و منتظم سازوکار ، فرایند،روند ،جریان و قواعد؛  رخدادن هم زمان دو یا چند پدیده اجتماعی در قالب یک زنجیره استدلالی علی و معلولی آشنا و مانوس برای ذهن ).

7."گزاره های مفیدرابطه علیت " +

"تعمیم های مفید رابطه علیت"

+

"سرودن قصه علل اجتماعی"

71. نتیجه این که : "گزاره های مفیدرابطه علیت "در علوم اجتماعی، به خاطر عام و کلی بودن می توانند به عنوان "تعمیم های مفید رابطه علیت" محسوب شوند.

72. بنا بر این "تعمیم های مفید رابطه علیت" در علوم اجتماعی،  عجالتا می توانند "قواعدی ایدئال" برای "سرودن قصه علل اجتماعی" فراهم کنند.

8.

************ادامه دارد.

مفهوم کلیدی

ایده کلیدی

1.شالوده منطقی تبیین فرضی استنتاجی(HDL )

در علوم اجتماعی  

*برای تبیین علمی در علوم اجتماعی لازم است :

11.قوانین یا نظم های تجربی تایید شده ( یا حتی مفروضات تجربی موفق و مورد وفاق ) با ؛

12. گزاره های علمی که حاکی از شرایط خاص وقوع پدیده مورد نظر هستند ؛ همراه شده تا بتوان از این دو ( که تبیین کننده explanans می گوییم )؛

13 .گزاره هایی را که حاکی از نتایج تجربی وقوع پدیده اجتماعی مورد نظر اند ( و آن ها را نیز explanandum می نامیم )؛

14. به نحوی منطقی استخراج کرد.

2.شاخصهای اعتبار (HDL ) در فلسفه علوم اجتماعی

21.اجماع عام این است که تبیین مبتنی بر HDL  معتبرترین و موثق ترین منطق تبیینی است و باید نیز این گونه باشد

 22.اجماع دوم نیزاین است که استراتژی ابطال گرایی پوپری ها بهترین روش شناسی برای آزمون مفروضات تجربی در HDL است.

3.شرایط (صوری و مادی)

یک  HDL معتبر

31.مقدمات تشکیل دهنده قانون کلی و شرایط خاص پدیده اجتماعی مورد تبیین (explanans ) باید منطقا مستلزم نتیجه (explanandum) باشند؛

32.این مقدمات (explanans ) باید ضرورتا صادق ، موثق و متکی به شواهد تجربی باشند؛

33. مقدمات مزبور (explanans ) باید مستقلا آزمون پذیر تجربی باشند؛ طوری که بتوان آن ها را در صورت عدم وقوع پیش بینی پدیده مورد تبیین به ورطه ابطال انداخت.

*شرط31 ناظر به صورت قیاس و 23و33 ناظر به ماده قیاس است.

4.نقد فلسفی HDL

در علوم اجتماعی

( حمله فیلسوفان علوم اجتماعی به تبیین های اجتماعی آماری + گزاره های مدعی مفید برای رابطه علی)

41.تعمیم های آماری علوم اجتماعی ( بر خلاف تعمیم های قانون مدار) نمی توانند حامی گزاره های شرطی خلاف واقع باشند ؛ که منطقا و عقلا قابل بررسی تجربی اند.

* گزاره های شرطی خلاف واقع:گزاره های مشروطی اند که می گویند  اگر "الف" واقع شده بود( که واقع نشده است )  پس منجر به "ب "می شد( که چون واقع نشده است چنین نیز  نشده است ).

42. تعمیم های آماری علوم اجتماعی( که حامی گزاره های شرطی خلاف واقع نیز هستند ) چون جزو تعمیم های علی نیستند ؛ لذا  نمی توانند  از پس پیش بینی و تبیین بر آیند.

43. تعمیم های آماری علوم اجتماعی اگر چه برای استخراج تعمیم های علی ، مبنا قرارمی گیرند؛ولی با این وجود ، این گونه تبیین های آماری علی نمی توانند قانع کننده و مکفی باشند.

44.تبیین های آماری علی موصوف در علوم اجتماعی، تنهامی توانند مواد خام را برای گزاره های مفید رابطه علیت فراهم کنند.

45.اما در این صورت هم ، این تبیین های آماری علی ( که با گزاره های مفید رابطه علیت ، نسبت پیدا می کنند)؛ هر چقدر هم بر شواهد تجربی متکی باشند،باز حاکی از امکان وقوع یک رابطه علی هستند و نه حاکی از ضرورت وجود یک رابطه علی .

5.

**************************ادامه دارد .